Yıldız Sistemi

Belki de birçoğumuzun sıklıkla işittiği ‘yıldız sistemi’, iki veya daha fazla yıldızın birbiri etrafında yerçekimi etkisine bağlı olarak dönmesi sonucunda oluşur.  Ancak tabii ki oldukça derin bir kavram olan yıldız sistemini açıklamak için bir tanım cümlesi yeterli değildir. Bu nedenle konuyu biraz daha açalım:

  Yıldız sistemi pek çok farklı astronomi tanımı ile karıştırılır. Bunların başında ‘galaksi’, yani ‘gökada’ vardır. Gökadalar da tıpkı yıldız sistemleri gibi yıldız topluluklarından oluşur. Ancak daha kalabalıklardır. Yani bir yıldız sistemi ikili, üçlü, dörtlü gruplardan oluşurken; bir gökadadaki yıldızların sayısı milyarlara varabilmektedir.

  Yıldız sistemleri hem karıştırılan astronomi terimleri bakımından, hem de kendisinin tam olarak anlaşılmaması bakımından birçok yanılgıya açıktır. Bunu şu şekilde örneklendirebiliriz:

Pek çok kez; uzaktan bakıldığında birbirlerine çok yakın olduklarını fark ettiğimiz yıldızlar olmuştur. Ancak bir detay gözümüzden kaçar: aslında aralarında sandığımızdan da fazla bir mesafe vardır. Yani, uzaktan baktığımızda yakınlıkları dolayısıyla ‘yıldız sistemi’ olarak adlandırılan yıldızlar, aslında bir yıldız sistemi oluşturmadıkları gibi birbirlerine de oldukça uzaktırlar. Bu tip yıldızlar ikili yıldız sistemlerine benzediği için, ikili yıldız sistemi türünde olup; Optik Çift Yıldız olarak adlandırılırlar.

Yıldız Sistemi Türleri

  Yıldız sistemlerini tek bir şekilde incelemek mümkün değildir. Bu nedenle çeşitleriyle birlikte incelenmelidir.

  Yıldız sistemlerinin iki türü vardır; İkili Yıldız Sistemi, ve Çoklu Yıldız Sistemi. Her iki türde de yıldızlar; aynı merkezin çevresindeki yörüngelerde dolaşırlar. Aralarındaki fark, oluşturdukları küme içerisindeki yıldız sayısıdır. İkili yıldız sistemleri iki yıldızdan oluşan bir kümeyken; çoklu yıldız sistemleri üçlü, dörtlü, beşli, ve hatta altılı bile olabilirler.

İkili Yıldız Sistemleri (Çift Yıldız Sistemleri)

ikili yıldız sistemi

  Sadece iki yıldızdan oluştuğu için pek çok farklı duruma yol açabilir. Örneğin uzaktan bakıldığında tek yıldız olarak gördüğümüz iki yıldız, aslında bir yıldız sistemidir. Ancak çoklu yıldız sistemlerinde böyle bir yanılgı oluşmaz. Bunun nedeni tek bir yıldız olarak görülemeyecek kadar çok yıldız olmasıdır.

  Birçok ikili yıldız çiftlerinde, yıldızlardan birinin daha parlak, birinin ise daha sönük olduğu görülür. Bu tip durumlarda daha parlak olan yıldıza birincil yıldız, daha sönük olan yıldıza ise ikincil yıldız denir. İkincil yıldız, birincil yıldızın çevresine eliptik (elips şeklinde) bir yörüngede döner.

  Bazı ikili yıldız çiftlerinde ise her iki yıldızın da parlaklıkları birbirine benzerdir. Dolayısıyla bu iki yıldızın birbirinden ayırt edilmesi de oldukça güçtür. Bu durumda yıldızlara çiftin öğeleri ya da çiftin bileşenleri denir.

  Yıldız çifti oluşturan yıldızların arasında yörüngeleri dışında herhangi bir bağ yoktur. Yani ömürleri ya da cinsleri aynı olmak zorunda değildir, yıldızlardan biri kısa sürede ölürken, diğeri yaşamına devam edebilir.

Çoklu Yıldız Sistemleri 

çoklu yıldız sistemleri

Çoklu yıldız sistemlerinin belirli bir şekli yoktur. Yani ikili yıldız sistemleri gibi değildir. Birbiri çevresinde dönen iki yıldızın, etrafında dönen üçüncü bir yıldız ile üçlü yıldız sistemi; birbiri etrafında dönen iki çift yıldız ile dörtlü yıldız sistemi olabilir. Kısacası çoklu yıldız sistemlerinin ne yıldız sayısı, ne de biçimi belirli değildir; sayı fazla artmadığı sürece(bir gökada kadar olmadığı­­­ sürece) farklı yıldız sayılarında kümeler olabilir. Buna en iyi örnek; altı yıldızdan oluşan Castor Sistemi’dir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir